Bekijk de kaart

Je staat op een IJdijk. Lees hier de verhalen op deze locatie.

Heden

Mozes en Aäronkerk

Heden

Hortus Botanicus

Verleden

De Dokwerker

Verleden

Stopera

Verleden

De Nieuwe Synagoge

Verleden

Wie bouwt? Wibaut!

Mr. Visserplein

De Mozes en Aäronkerk: ontstaan uit twee schuilkerken

Nadat het katholieke Amsterdam tijdens de Alteratie in 1578 uiteindelijk protestants was geworden, was het voor katholieken niet meer mogelijk hun geloof in openbare kerkgebouwen te uiten. In plaats daarvan verzamelden zij zich in schuilkerken, waar het Ons’ Lieve Heer op Solder het bekendste overgebleven voorbeeld van is. Maar ook aan de Jodenbreestraat, in het Mozes en het aangrenzende Aäron huis werd het katholieke geloof gepredikt. In 1841 verrees op deze plek, ontstaan uit de twee schuilkerken, de Mozes en Aäronkerk.

Aangeboden door IJdijkenroute

Mr. Visserplein

Neoclassicisme door Suys

Het neoclassicistische kerkgebouw uit 1841 werd ontworpen door T.F. Suys. Suys was één van de bekendste bouwmeesters uit het begin van de 19de eeuw en werkte onder andere als hofarchitect aan het hof van Koning Willem I. Het Koninklijk Paleis en de Hallepoort in Brussel zijn van zijn hand. Als men door de zuilengalerij de kerk betreedt komt men in een driebeukige, door Corinthische zuilen gedragen ruimte terecht. Hier zijn het hoogaltaar, de beelden van de heilige Antonius en Fransiscus en het altaarstuk van Jacob de Wit (1695-1754) nog afkomstig van de oorspronkelijke schuilkerken.

Aangeboden door IJdijkenroute

Mr. Visserplein

Mr. Visserplein

Demping van grachten

Deze tekening van Springer uit 1843 toont de kerk vlak na de bouw, toen nog met water voor de deur. In 1880 werden zowel de Houtgracht als de Leprozengracht gedempt. In plaats daarvan kwam een groot marktplein, het Waterlooplein. Voor die tijd was de markt gevestigd op de Jodenbreestraat. Door de demping van de beide grachten verloor de Mozes en Aäronkerk een groot gedeelte van haar grandeur, maar toch staat de kerk vandaag de dag nog trots overeind.

Mr. Visserplein

Fransiscanen in Amsterdam

Boven de ingang van de kerk staat het beeld van Fransiscus van Assisi, symbool voor fransiscanen of minderbroerders. De volgelingen van Fransiscus van Assisi – franciscanen – hadden als doel alles te schenken wat zij hadden en als bedelaars door het leven te gaan. De Amsterdamse franciscanen noemde deze kerk dan ook naar Sint Antonius van Padua, een belangrijke fransiscaan. De herinnering aan de schuilkerken was echter sterker en de namen Mozes en Aäron bleven behouden.

Aangeboden door IJdijkenroute

Gerelateerd op oneindignoordholland.nl

  Oude Kerk
  Het geheim van De Papegaai
  De Zuiderkerk: kerk, mortuarium en museum
  Engelmunduskerk: het oudste kerkje van West-Nederland
  Nieuwmarkt

Lees verder op Oneindignoordholland.nl

Mr. Visserplein

Groen en rust in de Hortus Botanicus

Midden in de drukte van de stad ligt één van de oudste botanische tuinen ter wereld. Achter de oude toegangspoort waan je je in het rust en het groen. In 1682 werd op een driehoekig stuk een strak aangelegde tuin in gebruik genomen, met een verzameling medicinale planten die aanvankelijk bestemd waren voor onderzoek- en onderwijsdoeleinden. In de tuin en de kassen groeien nu ruim 4000 soorten.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Mr. Visserplein

Jan Commelin

De botanische tuin is opgericht door de koopman en botanicus Jan Commelin (1629-1692). Hij was rijk geworden door de handel in kruiden en drogerijen, die gretig aftrek vonden in apotheken en ziekenhuizen in Amsterdam en omstreken. Al spoedig was hij de spil van een uitgebreid netwerk van corresponderende geleerden en amateur-botanici. Hij verzorgde verschillende botanische uitgaven, waaronder de Nederlandse Flora, gepubliceerd in1683. Inhetzelfde jaar werd hij commissaris van ‘zijn’ nieuwe Hortus.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Mr. Visserplein

Mr. Visserplein

Exotisch groen

Dankzij de handel met diverse landen en de schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie breidde de Hortus zich in de 17e en 18e eeuw snel uit. De VOC-schepen brachten niet alleen kruiden en specerijen mee, maar ook exotische sierplanten. Enkele 'kroonjuwelen' van de Hortus die nog steeds te bewonderen zijn, stammen uit deze periode, zoals de 300 jaar oude Oostkaapse broodboom. Ook bijzonder is de reusachtige waterlelie Victoria Amazonica.

Mr. Visserplein

Koninklijke dierentuin

Als de Franse bezetting langer had geduurd, was de Hortus Botanicus misschien wel uitgegroeid tot dierentuin. Lodewijk Napoleon, Koning van Nederland vanaf 1806 had de wens om de Hortus uit te breiden als dierentuin. Hij had een eigen collectie dieren die een jaar lang gehuisvest waren in de Oranjerie. Door zijn vertrek in 1810 werden deze plannen van de baan geschoven. Pas in 1838 kreeg de buurt toch nog een dierentuin: Artis Magistrata werd opgericht.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Gerelateerd op oneindignoordholland.nl

  Hortus Botanicus
  Driehonderd jaar Hortus Botanicus te Amsterdam.
  De Hollandse vaderlandsliefde van de Franse koning Lodewijk
  Hortus Botanicus

Lees verder op Oneindignoordholland.nl

Mr. Visserplein

De Dokwerker

Op het Jonas Daniël Meijerplein staat sinds 1952 een beeld en monument ter nagedachtenis van de Februaristaking, het eerste grote protest van de Nederlandse bevolking tegen het antisemitisme en de deportatie van de joden. Het beeld stelt een staker voor: een robuuste onverschrokken havenarbeider, met opgestroopte mouwen en een trotse houding. De Dokwerker staat symbool voor het verzet van 'de kleine man' tegen een grote macht.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Mr. Visserplein

Staakt staakt staakt!

Op 25 februari 1941 riepen communistische arbeiders op tot een staking, die massaal werden opgevolgd door de Amsterdamse havenarbeiders. Andere gemeentediensten zoals het openbaar vervoer volgden. De staking was een protest tegen de anti-joodse maatregels van de Duitse bezetters. Directe aanleiding waren de eerste razzia’s in Amsterdam op 22 en 23 februari waarbij 425 Joodse mannen op transport werden gezet en naar concentratiekampen vervoerd. Na twee dagen werd de staking hard neergeslagen door de Duitse bezetters. Hierbij vielen een aantal doden, nog meer gewonden en werden talloze stakers gevangen genomen en gefusilleerd. Als straf moest Amsterdam 15 miljoen betalen.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Mr. Visserplein

Mr. Visserplein

Monument

In 1951, tien jaar na de beruchte staking, gaf het college van Burgemeesters en Wethouders van Amsterdam de opdracht aan beeldhouwer Mari Andriessen om een monument te maken voor de Februaristaking. Voor het ontwerp heeft Willem Termetz model gestaan, een vriend van Andriessen waarmee hij waarschijnlijk in het verzet heeft gezeten. Zijn zware lichaamsbouw had waarschijnlijk de uitstraling die Andriessen voor zijn beeld zocht. De Dokwerker werd in een Parijse gieterij gegoten in brons.

Mr. Visserplein

Jaarlijke herdenking

In december 1952 werd het beeld door koningin Juliana onthuld. Sindsdien is het beeld de plek voor de jaarlijkse herdenking van de Februaristaking. Er worden diverse toespraken gehouden, gedichten voorgedragen, bloemen gelegd en het beeld is vertrekpunt van een defilé. De Dokwerker stond overigens tot 1970 gericht naar het Waterlooplein, maar door de werkzaamheden aan de nieuw te bouwen Stopera en metro is het beeld verplaatst in de richting van de synagoge.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Gerelateerd op oneindignoordholland.nl

  Protesteert tegen de Afschuwelijke Jodenvervolging!!! Staakt! Staakt! Staakt!
  Februaristaking 1941 ook in Wormer
  25 februari 1941: Februaristaking
  De Hollandse Schouwburg

Lees verder op Oneindignoordholland.nl

Mr. Visserplein

Stadhuis en opera verenigt in de Stopera

De Stopera is het stadhuis en de opera van de stad Amsterdam. Zowel de bouw van een opera als een nieuw stadhuis kende een lange geschiedenis met veel verzet van bewoners en politieke partijen. In 1980 werd uiteindelijk een gecombineerd ontwerp gemaakt van stadhuis en opera dat werd goedgekeurd door de Amsterdamse gemeenteraad.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Mr. Visserplein

Prinsenhof

Amsterdam heeft verschillende stadhuizen gekend. Het eerste stadhuis stond op de Dam, een houten exemplaar. Het gebouw was klein en erg brandgevoelig. In de zeventiende eeuw ging het goed met Amsterdam en was er geld voor een enorm monumentaal stenen stadhuis op de Dam, dat vanwege haar bouw en omvang ook wel het achtste wereldwonder werd genoemd. In 1808 claimde Lodewijk Napoleon dit pand als residentie en het stadsbestuur werd gedwongen te verhuizen naar een nieuwe locatie. Een geschikte locatie werd gevonden aan de Oudezijds Voorburgwal: een gebouwencomplex met de naam Prinsenhof.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Mr. Visserplein

Mr. Visserplein

Een nieuw stadhuis

In 1954 was de gemeente toe aan een groter gebouw en ging het stadsbestuur op zoek naar een nieuwe locatie. Er werd plek gevonden in de oude Jodenbuurt van Amsterdam. Het plan oogstte zowel vanuit de architectenwereld als vanuit de bevolking van Amsterdam veel kritiek. Provo en PSP kwamen met een alternatief plan, onder de leus "Het stadhuis staat op de Dam”. De gemeenteraad ging echter wel akkoord met de locatie aan het Waterlooplein.

Mr. Visserplein

Een nieuwe opera

In 1920 werd een wedstrijd uitgeschreven voor een operagebouw. De wedstrijd werd gewonnen door J.F. Staal, maar de gemeenteraad ging niet akkoord. Daarna waren er diverse plannen: op het Frederiksplein, waar nu de Nederlandse Bank staat en aan de Ferdinand Bolstraat, op de plek van het oude RAIgebouw. Ook hier kwam verzet tegen: “Opera aan de Ferdinand Bolstraat? Sol-do-mi-terop” schreven actiegroepen. Uiteindelijk bood een gecombineerd ontwerp met het stadhuis de oplossing.

Aangeboden door Amsterdam Museum

Gerelateerd op oneindignoordholland.nl

  Amsterdam: de Dam, hart van Nederland
  Koninklijk en keizerlijk paleis

Lees verder op Oneindignoordholland.nl

Mr. Visserplein

Een Mikwe in de Nieuwe Synagoge

Het synagogencomplex aan het Jonas Daniël Meijerplein, nu het Joods Historisch Museum, vormde vanaf de 17de eeuw het hart van de Joodse religieuze gemeenschap. Voor een uitbreiding van het museum in 2007 werd de kruipruimte van de Nieuwe Synagoge verdiept. Om meer te weten te komen over de indeling en het gebruik van het gebouw, heeft Bureau Monumenten & Archeologie er archeologisch onderzoek uitgevoerd.

Aangeboden door Bureau Monumenten & Archeologie

Mr. Visserplein

Het bastion

Op de plek waar het onderzoek plaatsvond, lag volgens oude kaarten vanaf het eind van de 16de eeuw een bastion. Daarnaast, aan de andere kant van de stadsmuur, lag het eiland Vlooienburg (het huidige Waterlooplein). Daar vestigden zich veel Joden die vanuit Portugal en Spanje naar Amsterdam emigreerden. Met de stadsuitbreiding van 1663 kwam de plek van het bastion vrij voor bebouwing. De grote behoefte aan gebedsruimten van de Joodse gemeenschap leidde tot de bouw van verschillende synagogen. De Nieuwe Synagoge was de vierde en laatste van de serie en werd vanaf 1750 gebouwd.

Aangeboden door Bureau Monumenten & Archeologie

Mr. Visserplein

Mr. Visserplein

Vondst van een mikwe

Uit het archeologisch onderzoek bleek dat binnen de Nieuwe Synagoge een rechthoekige, gemetselde bak van 2,7 bij 2,4 meter lag. Dit was een mikwe, een bad voor rituele reiniging. Het bestond uit twee betegelde bassins van twee meter diep, gescheiden door een tussenmuur. Voor de aanvoer van water zaten boven de vloer twee gaten in de muur. En voor de afvoer had het een dubbel vloerniveau. De bovenste vloer had plavuizen en liep schuin af naar één kant, zodat het water makkelijk kon worden weggepompt.

Mr. Visserplein

Een religieus bad

Voor de aanleg van het bad werden de bouwtechnische principes van een waterkelder toegepast, maar aangepast aan de religieuze voorschriften waaraan een mikwe moest voldoen. Zo zaten 25 cm boven de vloer gaten in de achterwand voor de vereiste aanvoer van 500 literstromend water. Het bad werd gebruikt tot 1822. In dat jaar werd in de naastgelegen Obbene Sjoel een nieuw mikwe gebouwd, het oude werd afgesloten.

Aangeboden door Bureau Monumenten & Archeologie

Gerelateerd op oneindignoordholland.nl

  Onderzoek naar Middeleeuwse sporen op de Markt in Schagen
  Amsterdam: joods Amsterdam
  Portugese Synagoge
  Oude Kerk

Lees verder op Oneindignoordholland.nl

Mr. Visserplein

Wie bouwt? Wibaut!

Wibaut werd op 23 juni geboren 1859 geboren te Vlissingen. Zijn carrière begon hij bij een houthandel, waar hij uitgroeide tot succesvol zakenman. Daarnaast was hij geïnteresseerd in de politiek. In 1904 verruilde Wibaut Zeeland voor Amsterdam en begon daar zijn politieke carrière. Dat deze carrière zeer succesvol is geweest, blijkt nog uit de verschillende straten, gebouwen en organisaties die Wibaut’s naam dragen. Wibaut kreeg zelf de bijnamen “de Machtige” en “Onderkoning van Amsterdam”.

Aangeboden door IJdijkenroute

Mr. Visserplein

Socialist in hart en nieren

Wibaut heeft zich tijdens zijn leven enorm ingezet voor de Amsterdamse gemeentepolitiek. In 1907 werd hij lid van de gemeenteraad en tussen 1914 en 1931 was hij meerdere jaren wethouder. Wibaut was een overtuigd socialist en geïnspireerd door het gedachtegoed van de Engelse Fabian Society. Hij kwam op voor de zwakkeren in de samenleving, zowel in zijn carrière als in zijn privéleven. Hij schonk bijvoorbeeld grote bedragen aan de Algemeene Nederlandse Diamantbewerkers Bond en de Arbeiders Jeugd Centrale. In zijn leven heeft Wibaut zich sterk gemaakt voor een verbetering in de huisvesting van arme gezinnen.

Aangeboden door IJdijkenroute

Mr. Visserplein

Mr. Visserplein

Wie bouwt? Wibaut!

Wibaut bezocht vanuit de gemeenteraad regelmatig krotwoningen in Amsterdam. De leefomgeving van de bewoners raakte hem :Wibaut komt in actie en het 2000 woningenplan. Er moeten door de gemeente gesubsidieerde woningen worden gebouwd die niet meer dan een rijksdaalder per week aan huur kosten. Deze woningen werden gerealiseerd in verschillende buurten in Amsterdam. Met de centrale regie in de bouw van deze woningen stond Wibaut aan de wieg van de stedenbouwkunde.

Mr. Visserplein

Herinnering aan een invloedrijke man

Wibaut bezocht vanuit de gemeenteraad regelmatig krotwoningen in Amsterdam. De leefomgeving van de bewoners raakte hem :Wibaut komt in actie en het 2000 woningenplan. Er moeten door de gemeente gesubsidieerde woningen worden gebouwd die niet meer dan een rijksdaalder per week aan huur kosten. Deze woningen werden gerealiseerd in verschillende buurten in Amsterdam. Met de centrale regie in de bouw van deze woningen stond Wibaut aan de wieg van de stedenbouwkunde.

Aangeboden door IJdijkenroute

Gerelateerd op oneindignoordholland.nl

  Studio Concordia
  Studio Irene
  Stadhuis en opera verenigt in de Stopera
  In memoriam Albert Heijn

Lees verder op Oneindignoordholland.nl

Mr. Visserplein

Over IJdijken

Het ontstaan van de stad Amsterdam en haar achterland loopt parallel aan de ontwikkeling van de IJdijken die het land tegen het water beschermen. De eeuwenlange strijd die Nederland heeft gevoerd met het water heeft het land en haar inwoners gevormd. Langzamerhand en met vallen en opstaan, heeft men het water weten te temmen om er vervolgens gebruik van te maken. Zonder haar gunstige ligging ten opzichte van de Amstel, het IJ, het IJsselmeer en de Noordzee zouden de stad en haar achterland zich nooit hebben kunnen ontwikkelen tot wat zij nu zijn. Een groot deel van de IJdijken vormen tevens nog steeds de primaire waterkering voor de stad en haar achterland.

De IJdijkenroute ontsluit de IJdijken tussen Velsen en Muiderberg, via Amsterdam. De IJdijkenroute heeft als doel de dijken zichtbaar en beleefbaar te maken en de verborgen verhalen van de dijken te vertellen. De route richt zich op het uitdragen van de landschappelijke, waterkerende, recreatieve, educatieve en cultuurhistorische waarden van de dijken.

Ontdek de IJdijken!

Praktisch

De IJdijkenroute loopt van het Pontplein in Velsen naar het Voorland in Muiderberg en is ongeveer 60 km lang. Om de hele route in één keer te kunnen doen kun je het beste de fiets nemen, maar in etappes fietsen kan natuurlijk ook. Je kunt zowel op het Pontplein in Velsen als op het Centraal Station in Amsterdam een OV-fiets huren. Ook in Muiderberg en Muiden zijn fietsen te huur. Natuurlijk kun je de IJdijkenroute ook wandelen!

Tussen het Pontplein in Velsen en Amsterdam Centraal vaart de Fast Flying Ferry. Je fiets kan mee op de boot, en de reis duurt slechts 25 minuten! Kijk voor meer informatie op www.fff.nl.

Vanaf de startlocatie in Muiderberg aan de IJsselmeerweg vertrekt Bus 110 naar station Weesp. Vanaf daar gaan treinen richting Amsterdam en Utrecht. Kijk voor actuele reisinformatie op www.9292.nl.

Partners:

Oneindig Noord-Holland
Provincie Noord-Holland
Sparked
Gemeente Haarlemmerliede & Spaarnwoude
Gemeente Velsen
Amsterdam Museum
Bureau Monumenten & Archeologie, Gemeente Amsterdam
Museum het Rembrandthuis
Museum het Schip
Noordhollands Archief
Gemeente Amsterdam
Dienst Landelijk Gebied
Staatsbosbeheer
Gemeente Diemen
Gemeente Muiden
Stadsherstel
Regio Gooi en Vechtstreek

Mr. Visserplein
Hoogte Kadijk

Mr. Visserplein

Nieuwmarkt
Bekijk de gehele IJdijken route van A tot Z

Mr. Visserplein

Mr. Visserplein
1 Steek bij de stoplichten de Valkenburgerstraat over.
20m
2 Sla linksaf en vervolg je weg langs de Valkenburgerstraat.
450m
3 Sla rechtsaf op Rapenburg.
80m
4 Sla linksaf op het Rapenburgplein. Locatie Entrepotdok bevindt zich vlak voor de brug.
50m

Mr. Visserplein

IJdijkenroute Amsterdam – Velsen

De IJdijkenroute tussen Velsen en het centrum van Amsterdam is een eerste aanzet naar meer routes over de IJdijken. Uiteindelijk hopen we zo de route richting Muiden, Monnickendam en Beverwijk te kunnen verlengen. Vanaf juli 2011 zullen we hiermee aan de slag gaan!